Mede door de vergrijzing en de toename van het aantal mensen met chronische aandoeningen blijven de zorgkosten oplopen. In de toekomst dreigt de zorg onbetaalbaar te worden, aldus onder meer het RIVM. Volgens experts kan de opkomst van smart health communities een antwoord op deze ontwikkeling zijn.
Gezien de oplopende zorgkosten is het onvermijdelijk dat preventie een grotere rol in de zorg krijgt. Een gezonde bevolking is productiever en heeft minder zorgkosten (RIVM). In smart health communities kan preventie op een innovatieve manier worden georganiseerd. Wat zijn smart health communities en onder welke voorwaarden ontstaan ze? Vijf vragen.
1. Wat zijn smart health communities?
Kenmerken van smart health communities zijn dat ze mensen in staat stellen om proactief met hun gezondheid en leefstijl bezig te zijn. Dat gebeurt in een gemeenschap die wordt ondersteund door technologie en data, en waarin innovatieve ecosystemen kunnen ontstaan. Het kan zowel gaan om fysieke als online communities, of om hybride vormen.
In de toekomst worden gezondheidsuitkomsten vooral buiten klinieken beïnvloed; Smart Health Communities vormen het nieuwe zorgecosysteem
Deloitte Center for Health Solution
2. Waarom komen smart health communities tot stand?
Volgens Deloitte worden smart health communities door twee ontwikkelingen voortgedreven: de Wet van Moore en de Wet van Metcalfe (Deloitte). Volgens de Wet van Moore verdubbelt de capaciteit van computers elke twee jaar. Daarnaast beschrijft De Wet van Metcalfe dat de waarde van een netwerk sterk toeneemt naarmate het aantal deelnemers groeit. Hoe meer mensen aan een gemeenschap meedoen, hoe meer gegevens het netwerk genereert – gegevens die met hulp van steeds betere analysetools steeds meer relevante informatie oplevert.
3. Wat zijn voordelen voor de deelnemers?
In smart health communities vinden de deelnemers op een laagdrempelige manier steun bij het bereiken van hun gezondheidsdoelen. Gezond gedrag wordt samen met anderen aangepakt, waarmee de motivatie om het gedrag vol te houden groot is. De vertrouwenssfeer in de community maakt dat mensen hun gegevens makkelijker delen. Ook mensen die minder eenvoudig toegang tot zorg hebben, bijvoorbeeld vanwege een fysieke handicap of omdat ze afgelegen wonen, kunnen online vragen stellen en feedback op hun gedrag krijgen.
4. Welke rol speelt de technologie?
Technische innovaties zoals fitnesstrackers, glucosemonitors en apps zijn belangrijke onderdelen van smart health communities. Met de technologie worden data over de leefstijl en gezondheid verzameld die inzichten genereren over onder meer de optimale manier om gezond gedrag te ondersteunen. De deelnemers aan de community krijgen terugkoppeling op hun leefstijl en weten wanneer ze op de goede weg zijn. Doordat gezondheidsrisico’s kunnen worden voorspeld, kan er bovendien tijdig op worden ingespeeld. Met de technische hulpmiddelen kan het effect van leefstijl- en gezondheidsprogramma’s worden gemeten, waarmee de return on investment kan worden bepaald.
5. Wat is er nodig voor het inrichten van smart health communities?
In de praktijk, schrijft Deloitte, wordt bij de organisatie en financiering van smart health communities door meerdere partijen samengewerkt. Overheden, zorgverzekeraars, bedrijven en welzijns- en zorgorganisaties kunnen allemaal een rol spelen. Smart health communities worden vaak aangestuurd door een centraal bureau dat zorgt voor de afstemming van de verschillende stakeholderbelangen, het ontwikkelen van strategische planvorming, financieel beheer en fondsenwerving, accountability en kwaliteitsbewaking, en onderzoek naar de opbrengsten van de smart health community voor de deelnemers en stakeholders.
Vijf kernelemenenten van een smart health community
- Empowerment – leden krijgen tools & kennis om zelf regie te nemen.
- Sense of community – sociale cohesie verhoogt adherence (verbinding) en welzijn.
- Digitale technologie & gedragswetenschap – apps, nudges, wearables.
- Datagedreven outcome‑verbetering – continu meten → leren → bijsturen.
- Nieuwe ecosystemen – publiek‑private samenwerkingen & businessmodellen.
Voorbeelden van smart health communities
- Healthy Chicago
Healthy Chicago is een meerjarig programma in de Amerikaanse stad waarin met een grote groep partners wordt samengewerkt aan het verbeteren van de gezondheid van de inwoners. Onderdelen van Healthy Chicago zijn betere toegang tot gezond voedsel, een rook-ontmoedigingsprogramma, een fietsdeel-project, en ondersteuning van zelfmanagement door mensen met chronische ziektes. - Noom
Noom is een online app waarin de gebruikers hun gezondheidsdoelen kunnen opgeven en feedback op hun leefstijl krijgen. Naast data van fitnesstrackers maakt Noom gebruik van lichaamssamenstellingsanalyse. In een digitale community kunnen de gebruikers ervaringen uitwisselen en elkaar tips geven.
JLAM is een echte smart health community
Stichting Je Leefstijl Als Medicijn is een echte smart health community. Wij combineren wetenschappelijke expertise met community-gedreven leefstijl-ondersteuning
Het begin: Diabetes 2 Doorbreken
Diabetes 2 Doorbreken is de eerste van de online supportgroepen van Je Leefstijl Als Medicijn. De deelnemers zijn mensen die hun diabetes willen omkeren of onder controle houden. De deelnemers wisselen tips, inzichten en ervaringen uit. Door wekelijks gezondheidsdata zoals bloedglucoseniveau, gewicht en buikomvang te meten en analyseren, krijgen de deelnemers feedback op hun gedrag. Gemiddeld raken de deelnemers in hun eerste jaar 7,3 kilo gewicht kwijt. Na 3 jaar zijn de HbA1c-waardes bijna 10 mmol/mol lager dan bij aanvang. Meer informatie over het ZWEM-programma en zijn resultaten.
Gezond Helmond – Domeinoverstijgende samenwerking
Helmond is de plaats waar de Stichting is opgericht en zijn we een van de initiatiefnemers van gezondhelmond.nl een domeinoverstijgende samenwerking van onder meer bewoners, zorginstellingen, bedrijven en de gemeente om de gezondheid van de inwoners te verbeteren. GezondHelmond organiseert onder meer netwerkbijeenkomsten, voorlichting, workshops, wandelevenementen, supportgroepen, het jaarlijks evenement Mentaal #GezondHelmond. Elke 2 jaar wordt de drukbezochte beurs Op Je Gezondheid gehouden.
JLAM Community
Sinds kort hebben we een eigen Leefstijl Community, met ook een eigen. Anders dan op Facebook kent deze community geen algoritmes. Er is geen ruis en geen reclame. Je komt in contact met echte mensen, en vindt er waardevolle ervaringen en betrouwbare kennis. Het is een veilige omgeving om samen te groeien. De community is ideaal als je een brede, holistische aanpak zoekt en actief wilt werken aan alle facetten van een gezonder leven.
Wat vind je in de Leefstijl Community?
Lampie onze virtuele leefstijlassistent
Lampie is een informatieve AI-chatbot die je helpt bij het vinden en begrijpen van algemene informatie over leefstijl.
De informatie die Lampie biedt, kan mensen op het spoor zetten van een gezonde leefstijl. Zonodig verwijst Lampie naar artikelen van ervaringsdeskundigen, artsen of wetenschappers, of geeft suggesties voor vervolgstappen. Lampie geeft geen diagnoses, behandeladviezen of andere vormen van medisch advies.
