Overgewicht en obesitas
Kleine stappen in eten en bewegen
Obesitas is geen kwestie van wilskracht. Het is een complex samenspel van hormonen, voeding en omgeving. Met gerichte leefstijlveranderingen kun je de onderliggende metabole ontregeling aanpakken en duurzaam gewicht verliezen.
Zelf aan de slag met afvallen?
Vul je e-mailadres in en ontvang het gratis werkboek afvallen. Je schrijft er je eigen stappen in. Je kunt het meteen downloaden. Daarna krijg je een paar korte mails die je op weg helpen.
Afvallen lukt wel, als je snapt waarom het eerder misging.
Wat is obesitas?
Obesitas betekent dat er sprake is van een overmatige ophoping van lichaamsvet. Bij een BMI van 30 of hoger spreekt men van obesitas. Maar BMI zegt niet alles: vooral vet rond de buik - het visceraal vet - is schadelijk. Een buikomvang boven 102 cm (mannen) of 88 cm (vrouwen) wijst op een verhoogd gezondheidsrisico, ook bij een normaal BMI.
De oorzaak is complexer dan "te veel eten en te weinig bewegen". Hormonen zoals insuline en GLP-1 (een verzadigingshormoon) spelen een centrale rol. Bij chronisch hoge insulinespiegels slaat het lichaam vet op en remt het de vetverbranding af. Buikvet raakt vervolgens ontstoken, wat de insulineresistentie verder versterkt - een vicieuze cirkel.
De reguliere behandeling bestaat uit dieetadvies, soms GLP-1-medicatie en bij ernstige obesitas bariatrische chirurgie. Maar medicatie pakt de onderliggende leefstijl niet aan: 70 procent van de gebruikers stopt binnen twee jaar en valt terug naar het oude gewicht. Leefstijlverandering richt zich op de oorzaak.
Leefstijl bij obesitas
Wat gewichtsverlies volhoudbaar maakt, per leefstijlpijler
Voeding
Verminder ultrabewerkt voedsel (61% van onze energieinname) en kies voor volwaardige voeding: groenten, vis, eieren, noten en olijfolie. Beperk geraffineerde koolhydraten - die veroorzaken insulinepieken en stimuleren vetopslag. Een koolhydraatbeperkt voedingspatroon verbetert de insulinegevoeligheid en verlaagt triglyceriden.
Meer over voedingErvaringen met leefstijl bij obesitas
Lees hoe anderen hun gewicht en gezondheid verbeterden met leefstijl
Van hoge bloeddruk naar initiatiefnemer Gezond Westfriesland
Ik verloor 14 kilo en stabiliseerde mijn bloeddruk. Mijn man raakte 20 kilo kwijt en keerde zijn diabetes type 2 om. Als dit voor ons kan, waarom dan niet voor iedereen?
Tineke Bakker
75 kilo afvallen - hoe Miranda haar gewicht onder controle kreeg
Mijn huisarts raadde mij Je Leefstijl Als Medicijn aan. Binnen twee jaar wist ik 75 kilo af te vallen. Het heeft mijn leven compleet veranderd.
Miranda Groeneveld
Een compleet nieuw mens dankzij leefstijl
Ik moest aan de medicatie voor diabetes type 2, maar wilde eerst zelf met leefstijl aan de slag. Ik viel 25 kilo af door te wandelen en gezonder te eten, en ben een nieuw mens geworden
Lizette Tabak
Verder met overgewicht en obesitas?
De leefstijlcheck staat bovenaan deze pagina.
Ontdek waar je staat
Doe het samen
Zelf aan de slag
Leer meer
Wat zegt de wetenschap?
Overgewicht is het gevolg van een verstoord samenspel van hormonen en stofwisselingsprocessen. Chronisch hoge insulinespiegels remmen de vetverbranding af, terwijl ontstoken buikvet de insulineresistentie verder versterkt. Uit gerandomiseerde studies blijkt dat koolhydraatbeperking de insulinegevoeligheid verbetert, triglyceriden verlaagt en HDL-cholesterol verhoogt - effectiever dan een vetarm dieet.
Intermittent fasting versterkt dit effect door periodes zonder voedsel de insulinespiegel te verlagen en vetverbranding te stimuleren. GLP-1-medicatie leidt tot circa 15 procent gewichtsverlies, maar 70 procent stopt binnen twee jaar. De combinatie van koolhydraatbeperking, vasten, voldoende eiwit en beweging pakt de onderliggende metabole disfunctie aan en leidt tot duurzamer resultaat.
WetenschapGezond afvallen: hoe je blijvend afvalt zonder jojo
Een artikel over afvallen, koolhydraatbeperking, vasten en gewichtsbehoud. Met aandacht voor eetgewoonten en begeleiding.
Webinar: Hoe behoud je een stabiel gewicht en blijf je gezond?
Foto: JLAM
Wat is obesitas precies?
Obesitas is een overmatige ophoping van lichaamsvet, met een BMI van 30 of hoger als grens. Vooral vet rond de buik is schadelijk, ook bij een normaal BMI.
Waardoor ontstaat obesitas?
Hormonen zoals insuline en het verzadigingshormoon GLP-1 spelen een centrale rol. Bij chronisch hoge insulinespiegels slaat het lichaam vet op, wat insulineresistentie kan versterken.
Helpt medicatie bij obesitas op de lange termijn?
Medicatie kan helpen, maar pakt de onderliggende leefstijl niet aan. Onderzoek suggereert dat veel gebruikers na het stoppen weer terugvallen naar het oude gewicht.
Wat kan leefstijl doen bij obesitas?
Leefstijlverandering richt zich op de oorzaak van obesitas, zoals insulineresistentie, in plaats van alleen op het gewicht zelf.
Vervangt leefstijlaanpak medische behandeling bij obesitas?
Nee, dit vervangt geen medisch advies. Overleg met je arts of behandelaar over de aanpak die bij jou past, ook als je medicatie gebruikt.
Artikelen over Overgewicht en obesitas
WetenschapSlaapapneu en overgewicht: wat leefstijl doet naast je behandeling
Slaapapneu en overgewicht gaan vaak samen. Lees wat afvallen, bewegen, geen alcohol en op je zij slapen opleveren naast je CPAP of beugel.
ArtikelArtrose en leefstijl: wat helpt echt tegen de pijn?
Reumatoloog Dirkjan van Schaardenburg over artrose, ontsteking, voeding en bewegen. Kijk het webinar terug, met de antwoorden op de vragen van kijkers.
ArtikelAfvallen met obesitasmedicatie: 7 tips om het gezond te doen
Gebruik je obesitasmedicatie? Zo let je op eiwit, vezels, spierkracht en bijwerkingen, en houd je je gewicht ook op de lange termijn vast.
ArtikelTestosteron natuurlijk verhogen met leefstijl: wat je zelf kunt doen bij een tekort
Testosteron natuurlijk verhogen: bij overgewicht werkt afvallen aantoonbaar, de meeste supplementen niet. Plus wanneer je naar de huisarts gaat.
ArtikelVisceraal vet bij mannen: het buikvet rond je organen
Visceraal vet is het buikvet rond je organen. Lees hoe je het met een meetlint in beeld brengt en welke leefstijlknoppen het aantoonbaar verminderen.
ArtikelLast van cravings? Zo ga je ermee om!
Waardoor ontstaan cravings en hoe ga je ermee om? Ontdek de soorten cravings, een gezonde basis en hoe je een craving laat komen en gaan.
ArtikelHonger en verzadiging: leer weer voelen wat je lichaam nodig heeft
Voel je niet meer wanneer je honger hebt of vol zit? Ontdek hoe honger en verzadiging werken en train je gevoel met simpele tips.
ArtikelDenk je steeds aan eten? Dit kun je doen tegen foodnoise
Denk je steeds aan eten? Dat heet foodnoise. Ontdek waardoor het ontstaat en zeven tips voor meer rust rond eten.
WetenschapLaaggradige ontsteking: de stille factor onder veel ziekten
Laaggradige ontsteking is de stille factor onder hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Zie wat voeding, beweging, slaap en stress ermee doen.
ArtikelOvergewicht bij kinderen: 6 dingen die thuis wél werken
Overgewicht bij kinderen: reken zelf uit of je kind te zwaar is en lees zes dingen die thuis wel werken. Zonder dieet, zonder gewicht als gespreksonderwerp.
ArtikelGezonde leefstijl voor pubers: wat werkt echt en wat niet
Gezonde leefstijl voor pubers: wat levert echt iets op tussen 12 en 18 jaar, wat niet, en wat kun je als ouder doen zonder de relatie te beschadigen?
ArtikelGLP-1 medicatie én leefstijl: webinar met Dr Sijpkens
Internist dr. Yvo Sijpkens over wat GLP-1-medicatie doet, wat de keerzijden zijn en welke rol koolhydraatbeperking speelt. Kijk het webinar terug.