Leefstijladvies werkt het beste als het bij jou past. Wat zijn de beste voedingsadviezen bij jouw aandoening? Welke vorm van bewegen en ontspannen past bij jou?
Wat is ‘leefstijl’?
Leefstijl is een heel breed begrip. Het is de manier waarop je leeft, en dat heeft met heel veel aspecten te maken. Bekende leefstijlfactoren kennen we ook wel onder de naam BRAVO-factoren. Dat staat voor Beweging, Roken, Alcohol, Voeding en Ontspanning. Het heeft te maken met wat, wanneer en hoe vaak je eet. Rook je? Of drink je soms een wijntje? Ga je vroeg of laat naar bed? Ben je iemand die veel beweegt of sport?
Maar leefstijl is meer dan dat. Het heeft ook te maken met hoe je in je vel zit. Hoe is je contact met andere mensen? Heb jij steun en gezelligheid in je omgeving? Of ben je vaak alleen? En wat zorgt ervoor dat je ’s ochtends zin hebt om op te staan? Al deze dingen zijn onderdeel van je leefstijl.
Samenhang tussen leefstijl en ziekte
De afgelopen 50 jaar zijn onze leefstijl en leefomgeving flink veranderd. We eten vaker de verkeerde dingen. Bewegen is lang niet altijd meer een gewoon onderdeel van ons leven. We hebben meer te maken met stress en slapen minder. Tegelijkertijd zien we een enorme toename van ziektes die samenhangen met een ongezonde leefstijl, zoals hart- en vaatziekten, obesitas, diabetes type 2 en sommige vormen van kanker. Dit worden dan ook leefstijlgerelateerde aandoeningen genoemd. Je leefstijl kan dus een oorzaak zijn van ziekte. Het goede nieuws is dat een gezonde leefstijl juist ook weer de gezondheid kan bevorderen. Sterker nog; als een probleem is veroorzaakt door leefstijl, is het logisch dat een verandering van leefstijl ook een (deel van de) oplossing kan zijn. Zelfs bij chronische aandoeningen als migraine, diabetes type 1 en reuma kan een gezonde leefstijl zorgen voor meer kwaliteit van leven.
Wat is een gezonde leefstijl?
De Vereniging Arts en Leefstijl heeft de elementen van leefstijl overzichtelijk samengevat in het Leefstijlroer. Het leefstijlroer beschrijft 6 pijlers:
Deze 6 leefstijlfactoren staan niet los van elkaar, maar beïnvloeden elkaar in sterke mate. Misschien herken je het wel, dat je na een nacht slecht slapen meer trek hebt in zoet of vet eten. Of dat je meer alcohol drinkt wanneer je met je vrienden bent. Of dat je na het sporten meer trek hebt in iets fris dan in een patatje met mayonaise. Hierdoor is het dus altijd goed om te kijken waar je aan wilt werken, en welke factor het belangrijkst is om aan te pakken. Ook kan het belangrijk zijn om eerst andere problemen op te lossen voordat je met leefstijl aan de slag kunt. Als je last hebt van stress door relatie- of financiële problemen dan is het misschien verstandig om daar eerst hulp bij te zoeken.
Positieve gezondheid
Bij Je Leefstijl als Medicijn en binnen de leefstijlgeneeskunde is Positieve Gezondheid de basis. Dit concept is ontwikkeld door Machteld Huber en gaat vooral om het anders kijken naar ziekte. Het gaat niet om wat je niet meer kunt, maar vooral om wat je nog wel kunt. Het doel van de benadering van Positieve Gezondheid is om mensen te helpen hun veerkracht te versterken en daarbij zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Om Positieve Gezondheid in kaart te brengen is er een tool ontwikkeld die de ervaren gezondheid en het welbevinden in kaart brengen. Dit is het Spinnenweb, wat door iedereen zelf digitaal in te vullen is. Na het invullen ontstaat er een ‘gezondheidsvlak’ en kun je zelf kijken wat je opvalt en waar je iets aan wil veranderen.
Het leefstijlroer en het spinnenweb kunnen los van elkaar, of in combinatie gebruikt worden. Beide gespreksinstrumenten geven inzicht in wat voor de patiënt belangrijk is. Het Spinnenweb zegt iets over de ervaringen en welbevinden van de patiënt, en dat raakt de intrinsieke motivatie. Als de patiient gemotiveerd is, kan het Leefstijlroer erbij gepakt worden om te kijken waar de meeste winst gehaald kan worden. Zie in deze animaties hoe ze gebruikt kunnen worden.
Veranderen van gedrag
Om een gezondere leefstijl aan te nemen, zul je andere keuzes moeten maken. Maar het veranderen van je gedrag is lastig. We kunnen als individu nog zo hard proberen om zo gezond mogelijk te leven, maar de omgeving maakt het ons ontzettend moeilijk. Overal om ons heen is ongezonde voeding. Ga je naar de dokter, met de bus, naar een vergadering? Alles is erop ingericht om te gaan zitten en niet in beweging te zijn. Door kunstlicht, televisie en schermpjes volgen we niet meer ons gewone bioritme en komen we slaap tekort. De kunst is om ondanks de zogenoemde ‘obesogene omgeving’ toch de juiste keuzes te maken voor ons eigen lichaam, voor onze eigen gezondheid.
Het aanwennen van een nieuwe gewoonte kost tijd en je valt makkelijk weer terug in het oude gedrag. Zeker als er dingen in het leven gebeuren die je aandacht opeisen. Stress, verhuizing, ziekte, zorgen, het zijn allemaal voorbeelden waardoor het volhouden van gezonde gewoontes lastiger wordt. Ook als er niets bijzonders gebeurt in je leven, kan het heel lastig zijn om bijvoorbeeld ’s avonds een rondje te wandelen, op tijd naar bed te gaan, tijd vrij te maken voor je hobby’s. Er zijn heel veel factoren waar we ons gedrag door laten sturen. Maar gelukkig zijn er ook wel tips en trucs om de kans op succes groter te maken.
Lees hier meer over gedragsverandering.
Samen sterk
Steun is ontzettend belangrijk bij het veranderen van je leefstijl. Er bestaan geen oplossingen die voor iedereen hetzelfde zijn. Het is daarom belangrijk om te ontdekken wat bij jou past en wat er voor jou werkt. Het is belangrijk dat jij voor jezelf duidelijk hebt:
- Wat voor jou de reden is om je leefstijl te veranderen.
- Wat de doelen zijn die je wilt bereiken.
- Of je ondersteuning nodig hebt om jouw doelen te realiseren.
- Of je steun hebt in je omgeving.
Met de zorgprofessional
Allereerst kan je samen met de zorgprofessional zoeken naar wat het best bij jou past. Werkt je zorgprofessional (nog) niet met leefstijlgeneeskunde? Dan kan je kijken of er een andere zorgprofessional bij je in de buurt zit die leefstijl wél toepast in de praktijk. Zij zijn bijvoorbeeld te herkennen aan het leefstijlvignet, dat ontwikkeld is door de Vereniging Arts en Leefstijl. De mensen die dit vignet hebben, zijn op de hoogte van de meest recente wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van leefstijl.
Met steun van elkaar
Helaas is de tijd van de zorgprofessional vaak beperkt. Dit terwijl je vaak juist in de avonduren of weekenden wel even een steuntje in de rug kan gebruiken. Een luisterend oor van iemand die begrijpt hoe lastig het kan zijn om de gezonde keuze te maken. Of een advies over wat je in een restaurant in plaats van friet of een pannenkoek kan bestellen. Dan is het fijn om contact te hebben met anderen die weten en begrijpen waar je mee bezig bent. In de online supportgroepen van onze stichting kun je terecht met je vragen en kun je ideeën opdoen van andere leden. Door met anderen je ervaringen te delen kun je elkaar steunen en van elkaar leren.
Met kennis en informatie
Daarnaast bieden we je praktisch steun. Op onze website vind je informatie over voeding [link], beweging en andere leefstijlelementen. We hebben video’s voor je en boeken die we aanbevelen. Met de recepten kun jij gelijk aan de slag met het veranderen van je leefstijl.