Bij het horen van het woord leefstijl denken veel mensen aan fysieke aspecten zoals slaap, voeding en beweging. Ook het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) definiëren de leefstijl in termen van de fysieke gezondheid. Maar een gezonde leefstijl omvat meer dan alleen fysieke onderdelen. Ook mentale aspecten zoals stress en onzekerheid spelen bijvoorbeeld een grote rol bij chronische aandoeningen: de angst voor aanvallen en de frustratie over beperkingen kunnen soms overweldigend zijn.
Dit artikel gaat over zelfbewustzijn en de rol die zelf- en ziektebewustzijn kunnen spelen in het omgaan met een chronische aandoening. Zelfbewustzijn is een krachtig instrument dat deuren opent naar innerlijke kracht en cognitieve groei, maar ook naar eerlijke zelfreflectie en acceptatie van de donkere en lichte aspecten van de aandoening. Het stelt mensen met chronische aandoeningen in staat om de emoties rond de aandoening beter te herkennen, te begrijpen en manieren te vinden om ermee om te gaan. Daarmee kan een positieve benadering voor het omgaan met emotievolle situaties worden ontwikkeld.
Méér dan de ziekte begrijpen
Zelfbewustzijn bij een chronische aandoening gaat verder dan alleen de ziekte begrijpen. Het gaat erom te weten wat de triggers voor symptomen zijn, hoe stress de aandoening kan beïnvloeden en hoe lichaam en geest met elkaar verbonden zijn.
Zelfbewustzijn begint vaak met het erkennen van de realiteit. Dat betekent onder ogen zien dat de aandoening een deel is van wie je bent – maar niet je hele identiteit bepaalt. Leren hoe de fysieke en emotionele aspecten van de aandoening met elkaar verweven zijn helpt je om de aandoening te accepteren als deel van jezelf.
Dagelijkse zelfreflectie
Zelfreflectie kan als een dagelijkse gewoonte worden beoefend. Na elke ervaring analyseer je hoe je hebt gereageerd, waarom je zo reageerde en of je tevreden bent met die reactie.
De reflectie kan bijvoorbeeld als vast onderdeel van de avondroutine, net voor het slapen gaan, worden beoefend. Je kijkt terug op de dag die achter je ligt en probeer hem af te sluiten met een positieve gedachte. Dagelijks reflecteren kan je helpen om meer innerlijke rust te vinden, hoewel het soms ook een strijd kan zijn, vooral tijdens uitdagende periodes.
Tips om zelfbewustzijn te beoefenen
- Stel jezelf vragen. Neem regelmatig de tijd om jezelf vragen te stellen over je gedachten, gevoelens en gedragingen. Vraag jezelf af hoe je je voelt, waarom je je zo voelt en welke gedachten daarachter schuilen. Plan regelmatig tijd in om te reflecteren op je dag, je keuzes en je interacties. Vraag jezelf af wat goed ging en wat je anders zou willen doen.
- Houd een dagboek bij. Schrijf je gedachten, emoties en ervaringen op in een dagboek. Dat kan je helpen om patronen en trends in je gedrag en emoties te herkennen.
- Beoefen meditatie en mindfulness. Meditatie en mindfulness-oefeningen kunnen je helpen om meer in het moment te leven en je bewuster te worden van je gedachten en gevoelens zonder oordeel.
- Luister naar je lichaam. Neem de tijd om naar je lichaam te luisteren. Merk op hoe je lichaam reageert op verschillende situaties en stressoren. Dat kan je ook helpen om te begrijpen hoe je lichaam signalen van spanning of ontspanning uitdraagt.
- Wees geduldig. Zelfbewustzijn is een doorlopend proces dat tijd kost. Wees geduldig en mild voor jezelf terwijl je je bewustzijn ontwikkelt.
- Vraag feedback. Vraag anderen om eerlijke feedback over hoe ze jouw gedrag en interacties ervaren. Dat kan je helpen om een objectiever beeld van jezelf te krijgen.
- Probeer nieuwe dingen. Stap uit je comfortzone en probeer nieuwe activiteiten, hobby’s of ervaringen. Dat kan je nieuwe inzichten geven in je sterke punten, interesses en gebieden waarop je wilt groeien.
Het begrijpen en ontwikkelen van zelfbewustzijn is een persoonlijke reis die tijd en toewijding vraagt. Door kleine stappen te zetten en regelmatig aandacht te besteden aan je gedachten, gevoelens en gedragingen, kun je geleidelijk een dieper begrip van jezelf ontwikkelen en werken aan persoonlijke groei en empowerment.
Balanceren tussen positiviteit en realiteit
Zelfbewustzijn is geen eindbestemming maar een voortdurende reis. Het is een proces van steeds dieper graven, je innerlijke kracht ontdekken en jezelf blijven ontwikkelen. Jezelf bewust te zijn van jouw aandoening en de beperkingen die ze je oplegt kan een pad naar persoonlijke groei en verbeterde levenskwaliteit zijn. Er zullen altijd tegenslagen zijn, maar door jezelf van je ziekte bewust te zijn kan het lukken om deze obstakels op een andere manier te bekijken.
Altijd positief in het leven staan zal uiteraard niet altijd lukken, sommige dagen zijn gewoon zwaar en dan kan overgave een verstandige keus zijn. Ook dat is een vorm van zelfbewustzijn.
