Leefstijlgeneeskunde de visie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Inleiding

Op 8 februari heeft Stichting Je Leefstijl Als Medicijn de workshop leefstijlgeneeskunde verzorgt op de werkconferentie preventie in het zorgstelsel. Een mooie gelegenheid om de verworven inzichten van de laatste jaren te delen. Onze visie kwam al naar voren omdat we de workshop hebben verzorgt met drie sprekers want leefstijlgeneeskunde is een samenwerking van wetenschap, zorgverlener, zorgconsument, de overheid en het bedrijfsleven. Namens de wetenschap sprak professor Hanno Pijl, Internist Yvo Sijpkens gaf zijn visie als zorgverlener en Wim Tilburgs die spreekt als zorgvrager en namens de mensen aangesloten bij Stichting JLAM. De overheid was betrokken omdat de workshop is georganiseerd door het ministerie van VWS in samenwerking met de vereniging van Nederlandse gemeenten.

 

Videoregistratie van de workshop leefstijlgeneeskunde

Onderstaand is de videoregistratie van deze workshop. In het artikel lees je hiervan de voornaamste punten.

Samenvatting

Meer dan 10 miljoen mensen in Nederland heeft een of meer chronische aandoeningen, zoals obesitas, diabetes, hart- en vaatziekten of dementie. Bij personen ouder dan 75 jaar gaat het zelfs om 95%, maar bij personen jonger dan 40 jaar gaat het ook om meer dan 40%. Ons huidige zorgsysteem heeft zijn wortels in de negentiende eeuw en is om meerdere redenen niet ingericht om al deze patiënten adequaat te behandelen. Recent wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het overgrote deel van deze aandoeningen is te herleiden tot dezelfde oorzaak, namelijk Metabole Disfunctie. Nieuwe ervaringen uit de medische praktijk en resultaten uit online patiënten-communities laten zien dat de tijd rijp is voor een andere aanpak: Leefstijlgeneeskunde.

Professor Hanno Pijl adviesraad Stichting Leefstijl als Medicijn
Spreker 1:

Professor Hanno Pijl over leefstijlgeneeskunde

Endocrinoloog, Hoogleraar diabetologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Lid van de raad van advies van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn.

→ Meer over Hanno Pijl

Chronische ziekten in Nederland. Leefstijlgeneeskunde Hanno Pijl

Pandemie van chronische aandoeningen

Van de Nederlanders boven de 60 jaar heeft 70 tot 80 procent één of meer chronische aandoeningen. Op jongere leeftijd is het percentage mensen met een chronische ziekte aanzienlijk. Ons zorgsysteem is eigenlijk helemaal niet ingericht op het behandelen van deze ‘pandemie’ aan chronische niet-overdraagbare aandoeningen. Ons huidige zorgsysteem stamt uit de negentiende eeuw en is bedoeld om ziekten uit die tijd te behandelen en tegelijkertijd is de aard van de ziektelast fundamenteel veranderd. Waarschijnlijk uit gewoonte hebben we nagelaten om dat zorgsysteem aan te passen.

In de negentiende eeuw hadden we vooral te maken met infecties en ongelukken. En tegenwoordig geldt nog steeds: als je een longontsteking hebt, dan ga je naar de dokter en die schrijft je een antibioticum voor. En als je je arm breekt, dan ga je naar de chirurg en die zet die arm weer recht. In beide gevallen is het probleem dan opgelost. Dat lukt zo goed, omdat het hier gaat om relatief simpele, unifactoriële ziekten met een bijbehorend efficiënt zorgsysteem.

Ons zorgsysteem is niet ingericht op het behandelen van deze ‘Pandemie’ aan chronische niet-overdraagbare aandoeningen.

Chronische aandoeningen zoals diabetes type 2 hebben een enorm complex ziektebeeld

Tegenwoordig hebben we vooral te maken met chronische niet-overdraagbare aandoeningen en leven we nog steeds met de illusie dat we die met pillen en operaties kunnen genezen. Het is een illusie en daar zijn twee belangrijke redenen voor. De eerste is dat de werking van pillen vaak focust op één of slechts enkele biochemische pathways. Maar als je bijvoorbeeld kijkt naar de pathofysiologie van het prototype van een chronische aandoening, namelijk diabetes type 2, dan zie je een enorm complex ziektebeeld. Daardoor hebben we dus heel veel verschillende pillen nodig om zo’n ziekte aan te pakken.

Complexe systeemziekten diabetes type 2 hart en vaatziekten kanker chronische longziekten

Dat zie ik ook in de spreekkamer gebeuren,

zegt Hanno Pijl, hoogleraar diabetologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum.

Er komen patiënten binnen, die wel 6, 7 of zelfs 8 verschillende pillen gebruiken, vaak meerdere om de glucosespiegel op orde te krijgen, en dan zijn er pillen voor de bloeddruk, voor het cholesterol en voor complicaties van die ziekte. Al die pillen hebben bijwerkingen, of interacteren vaak nog met elkaar. Er is dan dus sprake van polyfarmacie en dat is een groot probleem in de spreekkamer, dat weet elke dokter.

Leefstijl is het beste medicijn

Maar er is nog een tweede en veel belangrijker reden dat pillen geen oplossing bieden bij chronische niet-overdraagbare aandoeningen. Eigenlijk al deze aandoeningen delen dezelfde ontstaansgeschiedenis, namelijk een interactie van onze genetische architectuur met onze huidige manier van leven.

Zeven leefstijlaspecten die schade veroorzaken

Er zijn zeven aspecten van die manier van leven, waarvan we weten dat ze schade veroorzaken in ons lichaam.

b3lineicon|b3icon-cupcake||Cupcake
eten te veel van de verkeerde dingen
fas|fa-dumbbell|
bewegen veel te weinig
b3lineicon|b3icon-bulb-electricity||Bulb Electricity
we hebben teveel chronische stress
fas|fa-smoking|
roken
fas|fa-wine-glass-alt|
drinken alcohol
fab|fa-react|
krijgen toxines binnen door voeding en ademhaling
Al deze aspecten van onze manier van leven induceren schades in ons lichaam, die we achteraf proberen te herstellen met pillen en operaties. Het is niet zo dat pillen niet werken, die werken wel degelijk, maar medicatie gaat het probleem nooit echt oplossen zolang we onze leefstijl niet aanpakken. Zolang we de schade niet bij de bron aanpakken, zijn we aan het dweilen met de kraan open.

Medicatie gaat het probleem nooit echt oplossen zolang we onze leefstijl niet aanpakken. Als we de schade niet bij de bron aanpakken, zijn we aan het dweilen met de kraan open.

360 graden diagnose leefstijlgeneeskunde
We hebben leefstijlinterventies in de zorg voor chronische aandoeningen echt nodig, anders gaan we die problemen niet oplossen.

Wat is er nodig voor leefstijlgeneeskunde?

In de eerste plaats is een holistische visie nodig op de patiënt. Momenteel kijken we vooral naar de biologie van de patiënt en dat is te kort door de bocht. Als je naar de mens in zijn context kijkt, dus ook naar zijn omgevingsfactoren en ook mentale aspecten in ogenschouw neemt, dan kun je van daaruit iets met het gedrag gaan doen.

360°-diagnose

Dit noemen we de 360°-diagnose van de patiënt. Daarmee kunnen we bereiken dat patiënten veel minder medicijnen nodig hebben. Dat weten we momenteel vooral van diabetes type 2, maar ook steeds meer van andere aandoeningen. We kunnen zo’n chronische ziekte bij het fundament aanpakken en dat leidt tot een enorme verbetering in de kwaliteit van leven. Kortom, er is heel veel te winnen door de oorzaken van chronische ziektes aan te passen.

De mens centraal stellen met er omheen een schil van e-health-tools en een gepersonaliseerd coachingsinstrument.

e-health en coaching voor leefstijlgeneeskunde

De patiënt centraal stellen.

Om dit te bereiken is het wel nodig om nu eindelijk de patiënt centraal te stellen in het zorgproces. Dat roepen we al jaren, maar dat doen we eigenlijk in de klinische praktijk niet. Dit is noodzakelijk, omdat de patiënt de enige is die kan werken aan de manier van leven. Je kunt een patiënt natuurlijk niet het bos insturen met het verhaal, u hebt een probleem en u lost het maar op, want we weten hoe ongelooflijk moeilijk het is om de leefstijl aan te passen.

e-Health tools

Om die patiënt heen moet een schil zijn van bijvoorbeeld e-health-tools voor thuis-monitoring en een heel gefundeerd en gepersonaliseerd coachingsinstrument. Dat helpt om mensen hun gedrag te laten veranderen.

De zorgstructuur moet anders ingericht worden

Mensen moeten goede voorlichting kunnen krijgen over hun ziekte.

fas|fa-check|
Wat is het voor ziekte?
fas|fa-check|
Welke rol speelt leefstijl?
fas|fa-check|
Wat kun je doen om die ziekte zelf aan te pakken?
Daarvoor moet de zorgstructuur anders ingericht worden, anders gaat dit gewoon niet werken.

De rol van de dokter

Naast bovengenoemde voorlichting zijn dokters er natuurlijk om diagnoses te stellen, maar vooral ook om patiënten te informeren en te inspireren om iets aan hun leefstijl te doen. En uiteraard om te checken wat het resultaat van die interventies is.

Gespecialiseerde gezondheidscoaches

Er is een essentiële rol weggelegd voor gespecialiseerde gezondheidscoaches in de toekomst van onze zorg.

Dr. Yvo Sijpkens internist en medisch adviseur van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn
Spreker 2:

Internist Dr. Yvo Sijpkens over metabole disfunctie en leefstijl

Internist aan het Haaglanden Medisch Centrum. Medisch adviseur van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn.

→ Lees meer

Metabole disfunctie inleiding

Tot een jaar of drie geleden voelde ik me echt een medicijnman en had ik veel medicijnen nodig om al die chronische ziektes te behandelen, en dat met een half resultaat. Drie jaar geleden kreeg ik van een patiënt het boek ‘The Art and Science of Low Carbohydrate Living’. En misschien niet toevallig, hoorde ik een week later op een congres Wim Tilburgs zijn persoonlijke verhaal vertellen, over hoe hij zijn eigen diabetes heeft doorbroken. Die leefwijze ben ik zelf ook gaan toepassen en dat heeft een enorme impact gehad op mijn eigen gezondheid en mijn praktijkvoering.

Metabool Syndroom

Er is sprake van metabool syndroom als je tenminste 3 van de 5 onderstaande factoren hebt.

mt|pregnant_woman|
grote buikomvang (mannen > 94 cm, vrouwen > 80 cm)
b3lineicon|b3icon-blood||Blood
Hoge bloeddruk
mt|find_replace|
verhoogde bloedsuikers
fas|fa-fill|
triglyceridengehalte verhoogd
et|icon_error-circle|
te laag HDL-cholesterol
Deze factoren werden gezien als allemaal aparte risicofactoren. Metabole disfunctie brengt dat allemaal met elkaar in verband en je kunt het ook zien als een echt syndroom met oorzaken en gevolgen, een goeie herkenning ervan en met een goeie behandeling.
metabole disfunctie oorzaken

Metabole disfunctie oorzaken

De oorzaken van de metabole disfunctie zijn multifactorieel.

et|icon_pushpin_alt|
Snelle koolhydraten (suikers en zetmeel)
et|icon_pushpin_alt|
teveel omega 6 (linolzuur)
et|icon_pushpin_alt|
Intolerantie (caseïne A1, gluten enz)
et|icon_pushpin_alt|
inactiviteit
et|icon_pushpin_alt|
stress
et|icon_pushpin_alt|
roken, milieuvervuiling, fijnstof, bestrijdingsmiddelen
et|icon_pushpin_alt|
vitamine d / zonlicht tekort
et|icon_pushpin_alt|
medicatie (corticosteroïden, anti depressiva)
et|icon_pushpin_alt|
ontstekingsziekten (RA)
Fijnstof en gewasvervuiling met bestrijdingsmiddelen, maar ook een ander type persoonlijk leven met meer stress, inactiviteit en slaaptekort zijn factoren, die ervoor zorgen dat we niet meer tegen onze gewone basisvoeding kunnen. Die voeding zelf is nog veranderd, maar ook die ogenschijnlijk goede voeding geeft snel problemen. Hoge insuline en insulineresistentie zie je tegenwoordig bijna bij iedere patiënt.

Metabole disfunctie gevolgen

De gevolgen van metabole disfunctie is een heel scala van aandoeningen:

et|icon_error-triangle|

obesitas

et|icon_error-triangle|

leververvetting

et|icon_error-triangle|

diabetes type 2

et|icon_error-triangle|

hoge bloeddruk

et|icon_error-triangle|

aderverkalking

et|icon_error-triangle|

chronische nierschade

et|icon_error-triangle|

maligniteit

et|icon_error-triangle|

dementie

et|icon_error-triangle|

en meer ….

Eerder dachten we dat dit allemaal aparte entiteiten waren, dus dat diabetes het gevolg is van overgewicht en hoge bloeddruk van te veel zout eten, dat aderverkalking met cholesterol te maken heeft, dementie met ouderdom en maligniteit met genetica. Maar het wordt zeer snel duidelijk, dat het die metabole disfunctie is, die aan de grondslag ligt van al deze chronische aandoeningen.

Het verbaast me dus ook niet meer dat ik in de dagelijkse praktijk al die ziektebeelden over elkaar heen zie buitelen, dat is geen pech of toeval, maar dat kent allemaal die gemeenschappelijke grondoorzaak. En het dramatische is, dat mensen op steeds jongere leeftijd metabool niet meer gezond zijn.

Sterke toename van chronische aandoeningen en enorme toename dementie

Nog beangstigender is het dat we een sterke toename krijgen van al die chronische aandoeningen als we nu het tij niet keren. Die trend zet zich het sterkst voort bij dementie. In meer of mindere mate is dit allemaal terug te voeren op metabole disfunctie, die je kunt vaststellen door het opmeten van een te grote buikomvang.

metabole disfunctie chronische aandoeningen

Metabole disfunctie gekoppeld aan de ernst van COVID-19

De pandemie heeft ons duidelijk gemaakt dat de metabole disfunctie niet alleen gekoppeld is aan chronische ziekten, maar ook in sterke mate gekoppeld is aan de ernst van Covid-19. De complicaties daarvan kwamen met name voor bij kwetsbare ouderen met een verminderde weerstand én een hele grote groep mensen met een metabole disfunctie. Mensen dus die diabetes hebben, hoge bloeddruk en overgewicht. Juist die factoren spelen nu een rol in de behoefte aan IC-bedden. Als we met zijn allen gezonder zouden zijn, dan zou de druk er enorm vanaf kunnen. Dus als leefstijl ten grondslag ligt aan chronische ziekten, dan zul je het ook daar moeten aanpakken.

De vier C’s – Conections, contribution, coping, cooking.

Maar dat hebben wij niet geleerd als dokter, daar is het systeem niet op ingericht en daar heb je in een consult van een kwartier te weinig tijd voor. Het gaat hier om de gezondheid van wieg tot graf. In Amerika gebruiken ze daar voor de vier ‘C’s:

et|icon_check|N
cooking: wat kook je en is dat wel echte gezonde onbewerkte voeding.
et|icon_check|N
coping: hoe je met stress omgaat
et|icon_check|N
connections: verbinding met familie en vrienden
et|icon_check|N
contribution: zingeving van je leven
Ik ben ervan overtuigd dat dit het begin is van een revolutie waarbij het begrip metabole disfunctie een heel centraal paradigma gaat worden. En je hebt de patiënten nodig om die kennis van onderaf aan bij de artsen te brengen, als een grassroots beweging zoals Stichting Je Leefstijl Als Medicijn.
Wim Tilburgs Ancora Health Stichting Je Leefstijl Als Medicijn 300x300
Speker 3:

Wim Tilburgs Leefstijl Als Medicijn in de praktijk

Initiatiefnemer en voorzitter van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn. Evangelist bij Ancora.health.

Wim Tilburgs is ervaringsdeskundige. Tot 2015 had hij ernstige en voortschrijdende diabetes en woog hij 125 kilo. In maart 2014 begon hij met inspuiten van insuline, omdat zijn HbA1c was gestegen tot boven de 100.

Ik werd toen nog steeds zwaarder,  en op een gegeven moment gebruikte ik 200 eenheden insuline en nog lukte het me niet om mijn bloedsuikers op normale waarden te krijgen. In juni 2015 ben ik begonnen met een voedings- en leefstijlinterventie en wonder boven wonder, ik kon binnen drie dagen stoppen met het spuiten van insuline en ik ben toen in vijf maanden tijd 40 kilo afgevallen. Ik gebruikte heel veel pillen: cholesterolverlagers, bloeddrukverlagers, insuline, ik ben inmiddels (2021) zes jaar medicatievrij.

Die ervaring zette me aan het denken, mij was verteld dat diabetes type 2 een ongeneeslijke chronische ziekte is, die alleen maar steeds erger zou worden. Ik ben toen met mijn missie begonnen om dit met iedereen (met diabetes) te gaan delen. Ik begon op Facebook en startte een zelfstudie en schreef hierover via een mijn blog.

In 2017 kwam ik in contact met Hanno Pijl en Ben van Ommen, de grondleggers van Lifestyle4Health, het Nederlands Innovatiecentrum voor Leefstijlgeneeskunde.

Samen met Hanno Pijl ben ik lezingen gaan geven, ik heb de Stichting Je Leefstijl Als Medicijn opgericht. We hebben een programma opgezet, dat heet  ‘Diabetes2Doorbreken’, wat resulteerde in een online community van 1700 lotgenoten die elkaar steunen. We werken met mentoren, mensen die ook hun diabetes doorbroken hebben en anderen daarbij begeleiden. We hebben een website met veel content waar als naslagmogelijkheid. Deelnemers kunnen elkaar tips geven, maar ook informatie krijgen van professionals, zoals Hanno Pijl en Yvo Sijpkens.

Verder doen we aan persoonlijke coaching middels het Zaterdag Weeg en Meet Moment (ZWEM), waarin we samen gegevens delen als buikomvang, nuchtere glucose en HbA1c-waarden. Daarnaast is het mogelijk dat patiënten een online coaching kunnen boeken met ervaringsdeskundigen.

Onderzoek door TNO heeft uitgewezen dat 80% van de mensen in onze community veel meer kan bereiken dan dat ze zelf zouden kunnen. Dat zien we dan ook terug in de resultaten, gemiddeld zijn mensen 6 kilo afgevallen en hebben ze 7 centimeter minder buikomvang. Ook de HbA1c, een maat voor de gemiddelde bloedglucose van de afgelopen drie maanden, wordt substantieel verbeterd en met veel minder medicatie.

Resultaten diabetes2doorbreken

In 2019 is de stichting geselecteerd om deel te nemen aan het Health Impact Accelerator programma  van Health Holland, top-sector Life Science & Health van het Ministerie van Economische Zaken. Gedurende de 10 weken werden we klaargestoomd tot sociale ondernemers. De HIA-coaches hielpen ons om van dit idee een echte business case te maken. Tijdens de coaching dagen gingen we aan de slag met onze propositie en de meetbaarheid daarvan.

Het diabetes2doorbreken programma schaalbaar maken

We willen graag belangrijke waarden van de stichting bewaren, dat wil zeggen:

de eigen regie van het individu staat voorop en verder willen we graag sociale inclusie, een vertrouwd platform dat voor iedereen gratis toegankelijk is. Verder is er de noodzaak van certificering in verband met het verwerken van medische patiënten-data én hebben we te maken met de Europese privacywetgeving AVG. En natuurlijk willen we Evidence Based werken. We hadden kortom behoefte aan samenwerking met een professionele organisatie om samen een innovatief schaalbaar ICT-systeem te ontwikkelen.

 

Ancora Diabetes2Doorbreken

Samenwerking met tech-startup Ancora Health

Via TNO kwamen we in contact met Ancora Health, een in 2018 gestarte en snelgroeiende tech-startup met als doel om data-gedreven preventieve gezondheidsprogramma’s te ontwikkelen. Zij hebben innovatieve samenwerkingsverbanden met partijen als TNO, Lifestyle4Health, UMCG en MMC. Met hun multidisciplinaire team van professionals op het gebied van geneeskunde, genetica, bio-informatica, software-engineering en user experience hebben ze een gecertificeerd e-health systeem ontwikkeld. In dit systeem kunnen veel datapunten van een patiënt worden vastgelegd, er kan gebruik worden gemaakt van online coaches en artsen. Uiteraard is ook de 360°-diagnose van de patiënt in de software geïmplementeerd.
We hebben dus nu een geavanceerd leefstijlprogramma kunnen ontwikkelen, met een unieke combinatie van diagnostiek, coaching en leefstijlbegeleiding. Dit e-health systeem willen we gaan integreren met onze community. We blijven ons peer-to-peer platform gebruiken, maar daar omheen wordt nu deze professionele schil gelegd, een unieke innovatie in de leefstijlgeneeskunde.

Wil jij zelf ook meedenken?

Het platform Leefstijl Als Medicijn heeft openbare groepen op Facebook en LinkedIn voor iedereen die mee wil praten en denken over een gezondere, duurzame en vitale samenleving. Word je ook lid? Je bent van harte welkom!

Lid worden van de Facebookgroep
Leefstijl als Medicijn platform op LinkedIn

Steun het werk van de Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Help ons om het aantal mensen met diabetes type 2 en andere leefstijlgerelateerde aandoeningen terug te dringen.

Inschrijven voor onze nieuwsbrief

Samenwerkingspartners

Deze website is mede mogelijk dank zij onze partners.

Ekomenu Maaltijdboxen Kook gezonde gerechten die perfect passen bij jouw leefstijl.

Ancora.health Het preventieve gezondheidsplan gebaseerd op jouw data.

Vriendenloterij Doe mee en steun stichting Je Leefstijl Als Medicijn.

 

Ekomenu
Ancora Health
Vriendenloterij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Pin It on Pinterest