Leefstijl op Recept: Een inkijkje

Dikke mensen weigeren gewoon om minder te eten of begrijpen gewoon niet wat ze moeten doen. Ze hebben last van verschillende menselijke zwakheden zoals onbegrensbaarheid, onwetendheid en naïviteit. [i]

Zo beschreef obesitasspecialist Louis Newburgh aan het begin van de vorige eeuw mensen die te zwaar waren. Het is moeilijk voor te stellen dat een expert dit honderd jaar geleden zo heeft mogen verkondigen. Deze kijk op overgewicht heeft weinig met wetenschap te maken.  Hoewel het tegenwoordig niet meer op zo’n botte wijze wordt verkondigd, zien veel van ons binnen en buiten de gezondheidszorg het nog steeds zo en menig patiënt met een pondje meer zal gedesillusioneerd van de huisarts, sportcoach of diëtiste thuiskomen met een intens gevoel van afwijzing en tekortschieten. Het verouderde idee van ‘elk pondje komt door het mondje’ en de boodschap die erin verscholen zit (gewoon meer bewegen en minder eten) heeft een epidemie van overgewicht niet kunnen afremmen.

Oude en nieuwe data uit de Verenigde Staten laten zien dat de kans voor iemand met fors overgewicht om af te vallen door middel van een radicaal caloriearm dieet 1 op 210 is bij mannen en 1 op 124 bij vrouwen. Dit betekent een 99,5 procent kans van falen.[i] Deze cijfers liegen er niet om. Iedereen die weleens op dieet is geweest, wist dat natuurlijk al lang.

Wat zijn de drijfveren achter eetgedrag?

Wat veel interessanter is: wat zijn de drijfveren achter eet gedrag? Wat drijft overmatige vetstapeling? Is dat puur een gebrek aan wilskracht? Massaal, bij 50 procent van Nederland?

Wat blijkt? Ons vetweefsel is niet een passieve baggerput waar overtollige calorieën worden opgesloten. Al in 1994 publiceerde Friedman, een fanatieke wetenschapper, in het blad Nature dat vet een actief hormoonproducerend orgaan is. Door middel van hormonen, de boodschappers, ‘praat’ vet met onze hersenen en houdt het minutieus onze stofwisseling bij. Het blijkt zelfs ons gedrag aan te sturen![ii] [iii] Het belangrijkste stofje dat door ons vet geproduceerd wordt is een sleutelhormoon dat Friedman de naam ‘leptine’ gaf, oftewel dun in het Latijn. Deze ontdekking ging niet ongemerkt voorbij. In 1999 werd een kind met fors overgewicht en een gebrek aan leptine succesvol behandeld.[iv] De behandelend arts beschreef toen al: ‘Als je een endocrien (hormonaal) defect hebt dat fors overgewicht veroorzaakt, dan betekent dit dat ons gewicht onder biologische controle staat. Dit inzicht opende mijn ogen en veranderde mijn kijk op overgewicht. De regulatie van ons vetweefsel is niet simpelweg afhankelijk van eigen wil of sociale druk.’

Dit verklaart nog niet waarom we nu meer dan vroeger last hebben van allerlei ziektes zoals overgewicht, diabetes en hart- en vaatziektes? We hebben niet allemaal een leptine tekort.

Hier komen de omgevingsfactoren om de hoek kijken.[v] Onderzoeker Willet schreef in het tijdschrift Science in 2002:

Genetische en omgevingsfactoren, inclusief voeding en leefstijl, dragen beide bij aan hart- en vaatziektes, kanker en andere oorzaken van overlijden. Echter, omgevingsfactoren zijn hierin veel belangrijker (dan men aanvankelijk dacht). Deze omgevingsfactoren dragen voor 80 tot 90 procent bij aan het risico op ziektes zoals diabetes type 2, cardiovasculaire ziektes en darmkanker. Dit is bijvoorbeeld heel goed te zien aan bevolkingsgroepen die emigreren. Het risico dat in het land van herkomst heel laag was, verandert dan naar het risico van het nieuwe (westerse) land. Een veel hoger risico dus.’[vi]

Een verouderde kijk op ziekte en geneeskunde.

Kortom, populaties met een ‘westers’ voedingspatroon, krijgen last van zogenaamde westerse ziektes.[vii] Onze aanpak van deze ziektes als arts is echter jarenlang verre van ideaal geweest en gebaseerd op een verouderde kijk op ziekte en geneeskunde. De aard van de meest voorkomende ziektes in de negentiende eeuw was compleet anders dan nu. Toen waren infectieziektes de belangrijkste ziekmakers. Met de komst van antibiotica hebben we drastisch kunnen ingrijpen en kindersterfte nam af. Antibiotica waren de helden van de eeuw. Geneeskunde betekende dus het geven van de juiste medicijnen. Westerse ziektes vragen echter een heel andere aanpak.

Terug naar Friedman en zijn ontdekking van leptine. Een verstoring in de balans van leptine verstoort ons eetgedrag en gewicht. Ook type 2 diabetes wordt verstoord door een disbalans van een hormoon: insuline. Wat onderzoeker Joseph Kraft in de jaren zestig ontdekte is dat een verhoogde insuline-afgifte te zien is in het voorstadium van diabetes type 2.[viii] Uiteindelijk reageert iemand met type 2 niet meer op insuline (dit heet insulineresistentie) en lopen de bloedsuikerspiegels op. Later in het proces neemt de insuline-afgifte door de alvleesklier af. We lijken onze alvleesklier uit te putten. Vanuit de oude kijk op geneeskunde is het logisch om een pil of spuit te geven die de suikers meteen herstelt. Maar zoals net beschreven, chronische aandoeningen vinden hun oorsprong in onze manier van leven. We kunnen bedekken met medicatie of we kunnen kijken naar de wortels van de aandoening. Niet spuiten of wegslikken dus, maar zorgen dat we de alvleesklier niet uitputten en ons lichaam herstellen. Niet nog meer insuline spuiten daar waar in het voorstadium al te veel insuline was, maar zorgen dat zoveel insuline niet nodig is. Onze westerse manier van eten en leven (slaapgebrek en stress) stuurt een disbalans van hormonen aan en zet ons lijf van binnen op z’n kop. Dit kan zich uiten door vetafzetting op plekken waar het niet thuishoort of door bloedsuikers die alle kanten opgaan. Dus niet elk pondje komt door het mondje.

Als artsen zien we slechts het topje van de ijsberg

Het kan gemiddeld twintig jaar duren voordat een aandoening zoals diabetes type 2 tot uiting komt. Het is dus als het bekende topje van de ijsberg. Wij huisartsen zien die top met onze (lees)bril op. Totdat we hopelijk anders gaan denken en een duikbril opzetten en onder water gaan kijken. Dan zien we het: we staan op de piek van de ijsberg. Het overgrote deel van de berg bevindt zich onder water. Wat betekent dit? Dat een groot deel van de westerse ziektes door ons pas behandeld worden op het moment dat het piekje boven water verschijnt.

In mijn boek Leefstijl op Recept maak ik een diepzeeduik naar de ijsberg onder water. Het is een boek voor iedereen die in zijn eigen leven wil duiken. Die op zoek is naar het recept voor een optimale, duurzame, blijvende, maximale, leefbare leefstijl. Ik neem je mee in een onderwateravontuur. Neem je wetsuit mee, een duikbril en een zuurstoftankje is ook wel handig want het wordt een lange duik.

Klaar voor de sprong? Knijp je neus dicht en laat je achterovervallen! Welkom in de wondere onderwaterwereld van leefstijl. Smakelijk lezen!

Leefstijl op Recept komt uit in oktober 2019

Jacqui van Kemenade

  • [i] The nature of Obesity Newburgh L Johnston M The Journal of clinical investigation 1930 vol: 8 (2) pp: 197-213
  • [ii] Probability of an Obese Person Attaining Normal Body Weight: Cohort Study Using Electronic Health Records. Fildes A American journal of public health
    2015vol: 105 (9) pp: e54-9
  • [iii] Positional cloning of the mouse obese gene and its human homologue Zhang Y
    et. al.Nature1994 vol: 372 (6505) pp: 425-432
  • [iv] Weight-reducing effects of the plasma protein encoded by the obese gene.Halaas Jet. al.Science (New York, N.Y.) 1995 vol: 269 (5223) pp: 543-6
  • [v] Effects of recombinant leptin therapy in a child with congenital leptin deficiency.Farooqi I
    et. al.The New England journal of medicine 1999 vol: 341 (12) pp: 879-84
  • [vi] Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Yusuf S INTERHEART Lancet (London, England) 2004 vol: 364 (9438) pp: 937-52
  • [vii] Balancing Life-Style and Genomics Research for Disease PreventionWalter C. Willett Science 26 Apr 2002: Vol. 296, Issue 5568, pp. 695-698
  • [viii] Dietary Patterns and Risk of Mortality from Cardiovascular Disease, Cancer, and All-Causes in a Prospective Cohort of Women: Heidemann-Dietary Patterns and Mortality Heidemann C Circulation 2008 vol: 118 (3) pp: 230
  • [ix] Postprandial insulin assay as the earliest biomarker for diagnosing pre-diabetes, type 2 diabetes and increased cardiovascular risk James J DiNicolantonio Published online 2017 Nov 27.

Leefstijl op Recept

Leefstijl op recept is de titel van het nieuwe boek geschreven door huisarts Jacqui van Kemenade. Jacqui is ook secretaris van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn. De lezers van deze site kunnen zich inschrijven via het formulier hieronder en krijgen dan gedurende  deze zomer meer nieuws over het boek en krijgen de mogelijkheid om zich in te schrijven bij de voorverkoop zodra deze start. Dan zorgen we dat er voor onze leden een getekend exemplaar verstuurd wordt.

Over het boek:

Het liefst zou huisarts Jacqui van Kemenade leefstijl op recept voorschrijven: driemaal daags innemen met water op de nuchtere maag. Vooral nu diabetes en obesitas wild om zich heen grijpen en we steeds beter begrijpen dat omgevingsfactoren voor 80 tot 90 procent ons ziekterisico bepalen. Juiste voeding en leefstijl is dan ook een thema dat ons allemaal bezighoudt. Maar voor zowel dokter als patiënt is het een enorme worsteling, want wat is juist? We dreigen steeds weer terug te vallen op het oude adagium: minder eten en meer bewegen. Toch blijkt 99,5 procent van de mensen niet blijvend af te vallen met dit advies.

Juist eten is dus niet gelijk aan gewoon minder eten en leefstijl is niet driemaal daags. Gezondheid wordt uiteindelijk bepaald door een duizelingwekkende hoeveelheid leefstijlfactoren. In Leefstijl op recept geeft huisarts Jacqui aan de hand van vijf pijlers (voeding, beweging, slapen, stress en hormonen) inzicht in de werking van ons lichaam en de effecten van leefstijl op onze gezondheid. Want hoe meer grip we hebben op de daadwerkelijke mechanismen rond diabetes en obesitas, des te gemotiveerder we raken om onze leefstijl aan te passen. Een aanrader voor iedereen die zijn eigen gezondheid wil verbeteren, en het recept wil vinden voor een optimale leefstijl.

 

Vul onderstaand formulier in en je komt op de lijst voor het boek Leefstijl Op Recept Door Jacqui van Kemenade

Meer artikelen geschreven door of over Jacqui van Kemenade

Voor een overzicht van alle artikelen ga dan naar ons Leefstijl als Medicijn blog.

Je Leefstijl Als Medicijn community op Facebook

Word ook lid van een van onze besloten coachingsgroepen onder medische supervisie op Facebook

Besloten Facebookgroep voor mensen met diabetes type 2 die elkaar motiveren hun diabetes om te keren hun met leefstijl als medicijn

Besloten Facebookgroep voor iedereen die wil starten met het ketogeen dieet in combinatie met Intermittent Fasting 

Openbare Facebookgroep voor iedereen die mee wil praten over of meer wil weten op over het onderwerp leefstijl als medicijn in het algemeen.

Sponsoring en Ondersteuning

Het sponsor bedrag tot nu toe: 2.032,20 Euro

steun het werk van de Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

Help ons om in 2019 het aantal mensen met diabetes type 2 terug te dringen.

Uw bijdrage is welkom op bankrekening nummer NL46RABO 0331 9175 13 of via onderstaande knop via geef.nl

 

Facebook pagina Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

De Facebook pagina Leefstijl als Medicijn / Lifestyle as Medicine brengt nieuws en wetenswaardigheden op het gebied van een gezonde leefstijl. Like deze pagina dan ben je altijd op de hoogte van wat er actueel is over het onderwerp leefstijl als medicijn.

Contact opnemen

Deze website is een initiatief van de stichting Je Leefstijl als Medicijn. Heb je vragen of opmerkingen dan kun je ons bereiken via e-mail contact@jeleefstijlalsmedicijn.nl of via onderstaand formulier. Bellen of WhatsApp kan ook op nummer 06 42 44 22 25. Dit is het nummer van Wim Tilburgs, voorzitter van de stichting Je Leefstijl als Medicijn.

Stichting Je Leefstijl Als Medicijn

KvK nummer 72173653 RSIN 859015567

Bankrekening NL 46 RABO 0331 9175 13

Share This