Het incretine effect en de insuline index

Auteur: Jacqui van Kemenade, Kaderhuisarts Diabetes

Sleutel boodschap: (Pre) Diabetes type 2 kenmerkt zich door een hogere insuline spiegel (in tegenstelling  tot bij diabetes type 1 waar je geen of weinig insuline aanmaakt). Het geheim van (pre)diabetes type 2 verbeteren of in de kiem smoren is het laag houden van de aanmaak van je eigen insuline. Hierdoor verbeter je de gevoeligheid voor je lichaams-eigen insuline. Echter niet alleen je bloedsuiker spiegel bepaalt de aanmaak van insuline. Dat betekent dat het alleen bijhouden van de glycemische lading van voeding te kort schiet. Er is meer nodig. Hier introduceer ik de Insuline Index. Hiermee gaan we de puntjes op de i zetten.

Literatuur bron:

Dr. Nuttall 1991  paper “Plasma glucose and insulin response to macronutrients in non diabetic and NIDDM subjects” (Diabetes Care 1991:14:824-38).

Title: Clinical Application of the Food Insulin Index to Diabetes Mellitus
Authors: Bell, Kirstine
Issue Date: 14-May-2014
Publisher: University of Sydney.
School of Molecular and Microbial Bioscience.

Met de komst van  eerst de glycemische index en later de glycemische lading hebben  we een mooie meet ladder  waarlangs we koolhydraten kunnen leggen Sommige koolhydraten verhogen de bloedsuikers meer dan anderen. Hoe meer een koolhydraat de bloedsuiker verhoogd, hoe hoger de lading. Dit heeft weer een sterk verband met de hoeveelheid insuline afgifte. We willen de glycemische lading van onze voeding laag houden, zodat we onze bloedsuikerspiegel laag houden, zodat we ook weer de eigen insuline aanmaak laag houden en onze alvlees klier rust geven.  Zoals we weten is insuline het hormoon wat de hoofdrol speelt in onze bloedsuiker regulatie. Koolhydraten verhogen bloedsuikers. Insuline verschijnt dan meteen weer op het toneel. Vetten en eiwitten hebben een verwaarloosbaar klein effect op bloedsuikers. Jarenlang werd daarom aangenomen dat ze dus ook een verwaarloosbaar klein effect hebben op insuline afgifte. Dit blijkt absoluut niet waar te zijn.

Het leek gewoon niet logisch. Vetten en eiwitten verhogen de bloedsuikers niet, dus hoe kunnen ze dan wel insuline afgifte promoten. Niet logisch dus niet waar?

Onderzoek laat echter zien dat eiwitten wel insuline afgifte kunnen stimuleren zonder de bloedsuikerspiegel te verhogen.

In 1986 ontdekten Nauck en zijn collega’s iets bijzonders. In mensen is de afgifte van insuline bij het via de mond innemen van glucose (dus gewoon happen en slikken) veel hoger dan bij het toedienen van glucose via een direct intraveneus infuus (infuus is een lijntje wat direct in je vat loopt waardoor je een patiënt vocht en medicatie kan toedienen). Men kwam tot het inzicht dat insuline afgifte niet alleen wordt gestimuleerd door de hoogte van de bloedsuikerspiegel maar ook door boodschappers die in de maag gemaakt worden die de insuline afgifte nog een extra aandrijven. Tijd voor het introduceren van een nieuwe speler in het veld: De Incretine hormonen. Of gewoon de incretines. De incretines zijn dus boodschappers die in de maag gemaakt worden die de aanmaak van insuline promoten. Onafhankelijk van de bloedsuikerspiegel!.

Glucose dat dus direct in de vaten terecht komt  (via dus intraveneuze toediening)  komt niet langs de maag en zodoende komt is er dus ook geen zogenaamd incretine effect. Dit betekent dus dat glucose via de maag een veel hogere insuline afgifte veroorzaakt dan dezelfde hoeveelheid glucose direct via een infuus.

Omdat we meestal  gewoon eten en niet drie keer per dag aan een infuus liggen, hebben wij dus allemaal dit zogeheten incretine effect. Een niet verwaarloosbaar effect overigens. Insuline afgifte is dus niet alleen afhankelijk van de bloedsuikerspiegel maar kan onafhankelijk daarvan plaatsvinden!  Eiwitten van zuivel en met name melk bleken een sterke prikkel te zijn voor insuline. (Dit met name door het whey eiwit in melk)

Het bestaan van een alternatieve route dat  insuline afgifte stimuleert was in de tachtiger jaren een totaal nieuw concept en gooide een paar heilige huisjes omver. Ook eiwitten kunnen dus via deze route insuline stimuleren! Dit zet alles op z’n kop.

Koolhydraten tellen is een methode die patiënten met diabetes type 1 toepassen om precies te weten hoeveel insuline ze nodig hebben na de maaltijd. Het blijkt echter dat het niet veel beter effect heeft op de bloedsuikers dan gewoon dieetadvies. In Sydney in Australië ging men op zoek naar een andere methode om patiënten houvast te geven hoeveel insuline ze zouden moeten spuiten net na de maaltijd. Zo bedachten ze de zogenaamde  ‘Voedsel Insuline Index’. Dit laat zien hoeveel insuline er bij niet diabeten afgegeven wordt in reactie op de verschillende bestanddelen van een maaltijd. Tot grote verrassing zagen de onderzoekers dat er een insuline piek was niet alleen na het eten van een maaltijd rijk aan koolhydraten maar ook na het eten van een maaltijd met eiwitten en vet.

Ze toonden dus aan dat ook  andere nutriënten een insuline stijging kunnen geven. De insuline index geeft een compleet beeld van de insulinebehoefte na een maaltijd waarin dus duidelijk is dat hoewel broeder koolhydraat de hoofdrolspeler is, het niet alleen de koolhydraten zijn die een insuline afgifte bevorderen maar ook eiwitten en ook maar in (veel mindere mate) vetten. Insuline afgifte blijkt een respons te zijn niet o.b.v. een nutriënt, koolhydraat, maar een reactie op de som van de interacties tussen de verschillende nutriënten.

Onze kennis krijgt dus steeds meer diepte. Van glycemische index zijn we gekomen tot glycemische lading. De glycemische lading is van belang omdat het een indicatie geeft van hoe sterk onze bloedsuikerspiegel stijgt. De snelheid en mate waarin deze spiegel stijgt is weer van belang voor de snelheid en de hoeveelheid van de insuline die afgegeven wordt. Dit is weer van belang voor de mate van vetstapeling. Bij te veel hoge pieken, krijgen we te veel hoge pieken insuline (dit is ook het voorstadium van diabetes type 2) en dit draagt bij aan overmatige vetstapeling.

Als we kunnen voorspellen precies welk voedsel insuline pieken geeft dan kunnen we die overmatige vetstapeling (meestal in onze buik helaas)  voorkomen, en, nog belangrijker, diabetes type 2 in de kiem smoren of terugbrengen naar af. Dit is wat de voedsel insuline index berekent.

Om Insuline spiegels blijvend te verlagen is kennis nodig over wat insuline afgifte drijft. Dit blijkt dus niet alleen de hoeveelheid aan koolhydraten te zijn die we eten. Anders zou de glycemische lading voldoende moeten zijn. Maar ook de Incretines spelen een niet te verwaarlozen rol.

De hoogte van onze insuline spiegel wordt dus bepaald door:

  • onze bloedsuikerspiegel (die wordt bepaald door de hoeveelheid en soort koolhydraat die we eten, hoeveel vezels erin zitten en hoe onze darmbacteriën die koolhydraten verteren)
  • de hoeveelheid  incretinehormonen die worden afgeven na een maaltijd

In onze Westerse Maatschappij waar we rondlopen met vaak torenhoge insuline spiegels zit het geheim van gezond leven in het hebben van een lage insuline spiegel. De Insuline index kan ons helpen om ook onafhankelijk van koolhydraten te zien hoeveel insuline er wordt afgegeven in reactie op specifieke voedingsproducten. De insuline index is niet compleet. Het is nog niet voor elke voedingsmiddel gemeten. Maar het geeft je een idee wat je beter wel of niet kan eten om je insuline spiegel laag te houden.

Echter het blijft een indicatie. Er moeten nog veel voedingsmiddelen getest worden en bovendien is de index weer anders als je nutriënten gaat mengen. Ook reageert ieder individu ook weer anders. Geen mens is hetzelfde.

Echter om toch praktisch advies te kunnen geven. Wil je gezond eten: kijk dan naar de glycemische lading van voeding. Heb je diabetes type 2 en wil je echt de puntjes op de i zetten, kijk dan ook naar de insuline index.

“Clinical Application of the Food Insulin Index to Diabetes Mellitus,” is Kirstine Bell’s Ph.D. dissertation from Australia’s University of Sydney.

Insuline Index van verschillende Voedingsproducten . Op de x-as de hoeveelheid koolhydraat, op de y-as de insuline index. Jellybeans (snoepjes) en wit brood hebben zoals verwacht de hoogste insuline index. Echter Vis, kaas en Biefstuk hebben ook een index van rond de 40.

(Hoe hoger de index hoe hoger de insuline piek. Een index van 0 tot 20 is laag, van 20 tot 40 is matig verhoogd, van 40 tot 130 is hoog)

Lage insuline index voedingsproducten: Aanbevolen

2 Sla
2 Spinazie
3 Champignons
3 Groene boontjes
3 Komkommer
3 Prei
3 Selderij
3 Witloof
3 Broccoli
4 Avocado
4 Courgette
4 Tomaten
4 Aubergine
4 Asperges
5 Bloemkool
5 Sojamelk
5 Sojayoghurt
6 Wortelen
6 Rode bessen
6 Boter
​6 Halfvolle melk
6 Frambozen
6 Paprika
7 Volle melk
7 Braambessen
7 Runderworstje  
7 Kokosmelk

 7 Aardbeien
 7 Perzik
 7 Volle yoghurt
 7 Sinaasappel
 7 Spruitjes
 8 Havermoutpap
 8 Varkensvlees
 8 Spek
 9 Volle room
 9 Magere melk
 9 Nectarine
 9 Ui
 9 Ham
 9 Garnalen
 9 Tomatensaus
 9 Tofu
10 Appel
10 Mayonaise
10 Bolognaworst
11 Abrikozen

​​​11 Zachte kaas
​11 Tonijn
​11 Olijf-, koolzaad-, kokosolie
11 Erwten
12 Vette vis

12 Havermoutpap plus
13 Pruimen
13 Magere vis
13 Bruine pasta
14 Blauwe bessen
14 Wal-, hazel-, pecan-, paranoten
14 Eieren
14 Witte pasta; kook El dente.
15 Noedels (onverwachts!)
15 Kip en kalkoen
15 Kokospoeder
15 Kersen
15 Peer
16 Ananas
16 Kiwi
17 Kaas Gouda
17 Frankfurterworst
17 Bonen en linzen
19 Druiven


Matig hoge Insuline Index: Beperkt eten
21 Banaan
​22 Haverzemelenbrood
23 Harde kaas
23 Steak
24 Aardappelen, gekookt
25 Proteïnebrood Lidl
25 Provital brood Bioform
29 Witte rijst
30 Lamsvlees
32 Proteïnebrood Aldi
32 Zwarte chocolade 86%
36 Amandelen
36 Pinda’s
43 Rozijnen
44 Cashewnoten
45 Zwarte chocolade 72%
      
Hoge Insuline Index voedingsproducten: zeer spaarzaam. Mensen met diabetes: niet eten.

 ​53 Meergranenbrood
 69 Volkorenbrood
 70 Confituur
 75 Frieten
 75 Wit brood
 76 Melkchocolade
 83 Pannenkoeken
 88 Croissants
 89 Droge koekjes
102 Aardappelchips
122 Cornflakes
137 Special K ontbijtgranen
165 Mars reep
         . . .

 

Share This